Bron:NRC

Door:Garrie van Pinxteren

AliPay en WeChat In China doet de libra weinig stof opwaaien. Ze lopen daar jaren voor met digitale betaalsystemen.

De taxichauffeur die van het vliegveld van Beijing naar de stad rijdt, weet het zeker: „China is het beste land ter wereld”, zegt hij. „Hier hoef je geen portemonnee meer op zak te hebben om al je geldzaken te regelen. Dat kan allemaal gewoon met je telefoon”, zegt hij trots. „Waar ter wereld heb je dat verder?”

Als het aan Mark Zuckerberg ligt, oprichter van Facebook, kan binnenkort de hele wereld via de telefoon met een nieuwe virtuele wereldmunt betalen: de libra. Het plan kreeg veel aandacht in westerse media, maar in China doet het weinig stof opwaaien.

China heeft immers al zeker vijf jaar wat Zuckerberg nog van de grond af moet opbouwen: een digitaal betaalsysteem waar geen bank meer aan te pas komt. Of: dat lijkt zo. Je kunt de systemen namelijk pas gebruiken als je er een bankkaart aan koppelt. En het tegoed dat je op je betaal-app laadt, gaat af van je banksaldo.

Maar dat is ook alles. Via de app WeChat kan je vervolgens met je telefoon in de winkel of op de markt betalen door een QR-code van de verkoper te scannen. Je kan ook je persoonlijke QR-code laten scannen door de verkoper. Zelfs elke zichzelf respecterende bedelaar heeft tegenwoordig een bordje met een QR-code voor zich liggen.

Via WeChat kan je ook je energierekening betalen, een deelfiets huren, op internet bestellen, een ticket boeken of verzekering afsluiten. WeChat is van techgigant Tencent. Internetreus Alibaba biedt een vergelijkbare app. Veel Chinezen hebben ze beide op hun telefoon.

Lenen zonder bank

Via de app Sesame Credit van Alibaba’s dochter AntFinancial kun je bovendien zonder tussenkomst van een bank een lening krijgen. Alibaba weet via de betaal-app Alipay wat voor consument je bent en kent je betaalgedrag. Dat vertaalt zich in een score, en de hoogte daarvan bepaalt je kredietwaardigheid. Als je je eerste krediet netjes aflost, stijgt je kredietscore. Dan kan je de volgende keer wat meer lenen.

Alibaba heeft de ambitie om met Sesame Credit internationaal de markt op te gaan. Het bedrijf richt zich daarbij op dezelfde klanten als Zuckerberg: alle mensen op de wereld die geen bankrekening hebben, maar die wel in staat zijn kleinere kredieten af te betalen.

In China zelf is met contant geld betalen een beetje archaïsch geworden. Lang niet iedereen loopt meer met stapels briefjes waar de beeltenis van Mao op staat. Vrijwel iedereen grijpt meteen zijn telefoon om af te rekenen.

En ook dat is niet altijd nodig. In de taxi hoef je niets te doen om te betalen. De ritprijs wordt automatisch van je tegoed afgetrokken, en je krijgt op je telefoon keurig een digi-reçuutje om de rit te kunnen declareren. Alleen buitenlandse toeristen en oudere mensen betalen nog contant.

Om een idee te geven van de schaal waarop WeChat en Alipay worden gebruikt: elke maand zitten 1,1 miljard actieve gebruikers op WeChat. Het afgelopen jaar werd via internet voor 160 duizend miljard yuan aan betalingen verricht, meldt onderzoeksbureau BigData-Research. Dat is ruim 20 duizend miljard euro.

Buitenlandse expansie

Of Zuckerberg het internationaal van zijn Chinese concurrenten gaat winnen, is nog maar de vraag. Facebook kocht Whatsapp in 2014, maar bijna was het bedrijf in Chinese handen gekomen. Pony Ma, oprichter van Tencent, stond namelijk op het punt om Whatsapp te kopen. Omdat hij een rugoperatie moest ondergaan, stelde hij zijn plannen even uit. In de tussentijd kreeg Zuckerberg lucht van de plannen van Ma. Hij kocht Whatsapp nog net voor diens neus weg.

De buitenlandse expansie van WeChat en Alipay is nog in een beginstadium en verloopt best moeizaam, ook omdat de regelgeving in andere landen en de manieren waarop mensen er sociale media gebruiken en hun betalingen verrichten vaak heel anders is dan in China.

WeChat ging wel in november 2018 een partnerschap aan met het populaire Keniase betaalplatform M-Pesa, in een poging het omvangrijke betalingsverkeer tussen Oost-Afrika en China te digitaliseren. Nu gebeuren die betalingen nog vooral in contanten of via andere, niet-bancaire, methodes.

Maar als je in Nederland zit en je hebt een aan een Chinese bankkaart gekoppeld WeChat-account, dan kun je al wel geld ontvangen van, en overmaken aan, vrienden en bedrijven in China. Schiphol accepteert sinds ruim een maand ook WeChat-betalingen. In het chique warenhuis De Bijenkorf, dat veel buitenlandse klanten heeft, kan je al langer met Alipay afrekenen.

WeChat en Alipay konden in China zelf razendsnel groeien omdat er totaal geen concurrentie uit het buitenland is. Facebook, Google, Whatsapp, Twitter en YouTube zijn in China stuk voor stuk verboden. Ze zijn vervangen door Chinese equivalenten die minstens hetzelfde kunnen, en vaak veel meer. Privacyregels zijn er in het land nauwelijks, waardoor de apps ook al snel meer mogen en kunnen dan in Nederland zomaar zou worden toegestaan.

Bureaucratie

Ook een reden dat Chinezen massaal met de apps werken, is dat niemand graag vrijwillig een bank binnenstapt. Daar is de bureaucratie nog van de oude, communistische soort. Je kunt er gerust een uur bezig zijn met een eenvoudige overmaking. Je moet uitgebreide doorslagformulieren in drievoud invullen. Maak je een schrijffoutje, dan moet alles opnieuw.

Het idee van een speciale, digitale munt is veel ouder dan de libra. Tencent heeft al twintig jaar de digitale munt de QQ, maar die wordt in de praktijk weinig gebruikt. Waarom zou je ook, als je daarvoor de extra handeling moet verrichten van het aankopen van QQ’s en je ook direct in Chinese yuan kan betalen?

Pony Ma van Tencent is dan ook niet erg onder de indruk van de libra. Op WeChat zei hij daarover: „De technologie is al volwassen, het is echt niet zo moeilijk. Het gaat er meer om of de regels het toestaan.”

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here