Bron:Volkskrant

Door:Cor Speksnijder

De Chinese industrie is grotendeels verantwoordelijk voor de wereldwijde toename van de uitstoot van een verboden stof die de ozonlaag aantast. Uit onderzoek blijkt dat het gas voornamelijk ­afkomstig is uit twee provincies in Oost-China.

Het gaat om cfk-11, een gas dat behoort tot de chloorfluorkoolstofverbindingen (cfk’s). Deze stoffen werden gebruikt in onder meer isolatieschuim, koelvloeistoffen en spuitbussen. Ze tasten de ozonlaag aan die het leven op aarde beschermt tegen uv-straling. Daarom zijn ze verboden op grond van het Montreal Protocol, een internationaal verdrag uit de jaren tachtig.

De hoeveelheid cfk-11 in de atmosfeer is sinds de jaren negentig wereldwijd afgenomen, maar na 2012 vertraagde die afname als gevolg van nieuwe uitstoot. Vorig jaar stelden onderzoekers van het Amerikaanse klimaatbureau NOAA al vast dat de concentraties in de atmosfeer minder sterk dalen dan volgens afspraak zou moeten. De bron moest ergens in Oost-Azië liggen.

Een internationaal onderzoeksteam rapporteert nu in Nature dat de nieuwe emissie afkomstig is uit de Chinese oostelijke provincies Shandong en Hebei. Tussen 2014 en 2017 ging daar jaarlijks 7.000 ton meer cfk-11 de atmosfeer in dan tussen 2008 en 2012. Dat concluderen de wetenschappers op basis van atmosferische metingen op eilanden in Zuid-Korea en Japan, metingen elders in de wereld en computersimulaties.

Ze stellen dat China ten minste 40 tot 60 procent van de wereldwijde toename van cfk-11-uitstoot voor zijn rekening neemt. Over het overige deel van de uitstoot hebben de wetenschappers onvoldoende gegevens. Ze sluiten niet uit dat cfk-11 ook vrijkomt in andere delen van China en in andere landen.

Isolatieschuim

Welke producenten verantwoordelijk zijn blijft onbekend, zegt Guus Velders, atmosfeerchemicus bij het RIVM en hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij was beoordelaar van het Nature-artikel. ‘Wel is duidelijk geworden dat het proces waarbij cfk-11 wordt gebruikt voor het maken van isolatieschuim de meest waarschijnlijke kandidaat is. De vraag blijft wie de stof produceert en in welke fabrieken het wordt verwerkt. China zal er ongetwijfeld achterheen zitten en als de faciliteiten worden gevonden en gesloten, kan het goed zijn dat de internationale gemeenschap er nooit achter komt.’

Een Brits onderzoeksbureau – Environmental Investigations Angency (EIA) – meldde vorig jaar dat achttien Chinese ondernemingen erkenden cfk-11 te gebruiken bij de productie van isolatieschuim.

Het onderzoek in Nature is een belangrijke stap op weg naar transparantie, waarbij het onmogelijk wordt emissies te verbergen, reageert Thomas Röckmann, hoogleraar atmosferische fysica en chemie aan de Universiteit Utrecht. ‘De metingen en de computermodellen zijn zo goed geworden dat je de herkomst van stoffen in de atmosfeer met steeds grotere nauwkeurigheid kan achterhalen.’

Volgens Velders zijn de nu gevonden waarden van de extra cfk-11-emissie nog geen bedreiging voor het herstel van de ozonlaag. Dat metingen in de atmosfeer zijn gebruikt als onafhankelijke verificatie van cijfers die door landen worden verstrekt, beschouwt hij als de kracht van het onderzoek. Ze zijn volgens hem niet alleen van belang voor het Montreal Protocol, maar ook voor het volgen van de emissiereducties van broeikasgassen voor het akkoord van Parijs.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here